Rezonans magnetyczny – czy trzeba mieć skierowanie? Ile kosztuje prywatnie?

Paulina Michta, Doradca Medyczny
 w badania/ diagnostyka, Niezbędnik pacjenta

Czeka Cię wykonanie badania rezonansem magnetycznym? Zastanawiasz się czy musisz posiadać na nie skierowanie? Otóż tak, aby wykonać rezonans magnetyczny zarówno w ramach NFZ, jak i prywatnie, niezbędne jest skierowanie. Kto może je wystawić? Gdzie można je wykonać? Poniższe  informacje dotyczące badań MR mogą ułatwić przygotowanie i sprawną realizację badania.

head-254866_1280

  1. Co to jest badanie MR?
  2. Skierowanie na rezonans magnetyczny – czy zawsze jest potrzebne, kto może je wystawić?
  3. Jak długo jest ważne skierowania na rezonans magnetyczny?
  4. Sposób rejestracji na rezonans magnetyczny.
  5. Gdzie można wykonać rezonans magnetyczny?
  6. Rodzaje aparatury wykorzystywanej do badań MR.
  7. Zamknięty i otwarty system MR.
  8. Kto jest uprawniony do wykonywania badań MR?
  9. Rezonans magnetyczny – ile się czeka na badanie w ramach NFZ?
  10. Rezonans magnetyczny – ile się czeka na badanie prywatnie?
  11. Dokumenty, które należy zabrać na badanie MR.
  12. Rezonans magnetyczny – ile kosztuje badanie?
  13. Czy wykonanie rezonansu magnetycznego wymaga przygotowania ze strony pacjenta?
  14. Rezonans magnetyczny – jak wygląda badanie?
  15. Rezonans magnetyczny – wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania.

Co to jest badanie MR?

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, w skrócie nazywane rezonansem magnetycznym (dodatkowo spotykane skróty to RM – rezonans megantyczny, MRI – z ang. magnetic resonance imaging, NMR – z ang. nuclear magnetic resonance, MR – z ang. magnetic resonance) jest nieinwazyjną metodą obrazową, dzięki której uzyskuje się przekroje narządów wewnętrznych człowieka we wszystkich płaszczyznach, także trójwymiarowo. Dzięki MR można w najlepszy sposób ocenić struktury anatomiczne oraz ewentualne patologie z dokładnością do kilku milimetrów. Badanie jest bezpieczne, ponieważ w przeciwieństwie do innych badań radiologicznych nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, lecz nieszkodliwe dla organizmu człowieka pole magnetyczne i fale radiowe. W diagnostyce obrazowej stosowane są magnesy o różnym natężeniu, im większa moc magnesu, tym można uzskać lepsze wyniki badania. Aparat MR umieszczony jest w tzw. klatce Faradaya. Zapobiega to zakłóceniom przez zewnętrzne fale elektromagnetyczne. Obrazy badanych struktur anatomicznych zapamiętywane są w pamięci stałej komputera (na dyskach optycznych). Dodatkowo są one naświetlane na zwykłej folii rentgenowskiej przez specjalną kamerę.

Skierowanie na rezonans magnetyczny – czy zawsze jest potrzebne, kto może je wystawić?

Aby móc wykonać rezonans magnetyczny, zarówno na NFZ, jak i prywatnie pacjent musi posiadać ważne skierowanie. Refundowane badanie MR wykonywane jest na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza specjalistę przyjmującego w ramach NFZ. Nie ma możliwości realizacji bezpłatnego badania na podstawie skierowania otrzymanego z poradni lub gabinetu prywatnego, który nie podpisał umowy z NFZ. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz rodzinny) nie posiada uprawnień do kierowania pacjentów na badania MR.

W przypadku badań wykonywanych w trybie komercyjnym pacjent także musi posiadać skierowanie. Gotowość do zapłaty za badanie nie upoważnia pacjenta do samodzielnej decyzji o konieczności wykonania badania rezonansem magnetycznym.

Pamiętaj! MR to badanie wysokospecjalistyczne i tylko lekarz specjalista decyduje o potrzebie jego wykonania w danym przypadku medycznym. W praktyce jednak bardzo wiele placówek prywatnych nie zawsze wymaga od pacjentów posiadania skierowania, choć zaznaczają, że warto je mieć, ponieważ skierowanie, na którym będzie uwzględnione rozpoznanie ułatwi technikowi czy lekarzowi wykonanie badania.

Jak długo jest ważne skierowanie na rezonans magnetyczny?

Skierowanie na badanie rezonansem magnetycznym nie ma terminu ważności. Skierowanie jest ważne dopóty, dopóki istnieją przesłanki wskazujące na potrzebę podjęcia działań diagnostycznych. Od momentu zarejestrowania się na badanie w danej placówce należy w ciągu 14 dni dostarczyć oryginał skierowania. W innym przypadku rezerwacja terminu wygasa.

Sposób rejestracji na rezonans magnetyczny

Rejestracja na badanie MR jest konieczna. Odbywa się ona najczęściej telefonicznie. Można jej także dokonać udając się osobiście do placówki lub za pośrednictwem osoby trzeciej. W nowoczesnych podmiotach medycznych rejestracja odbywa się dodatkowo drogą e-mailową lub za pomocą specjalnych formularzy internetowych.

Gdzie można wykonać rezonans magnetyczny?

Badanie MR jest badaniem kosztownym i wysokospecjalistycznym. Dodatkowo aparatura do badań jest bardzo droga, dlatego też dostęp do pracowni rezonansu magnetycznego jest ograniczony. MR można wykonać w publicznych i niepublicznych szpitalach, klinikach oraz niektórych dużych centrach medycznych. Dodatkowo pracownie rezonansu magnetycznego funkcjonują jako samodzielne placówki diagnostyczne.

Pracownie MR zlokalizowane są głównie w miastach wojewódzkich i wybranych miastach powiatowych. Pacjent, który posiada skierowanie na badanie MR i chce je wykonać, nieważne czy w ramach NFZ, czy też prywatnie, może wybrać dowolną placówkę, niezależnie od miejsca zamieszkania. System rejonizacji czy umów zawieranych między przychodniami, tak jak w przypadku badań USG czy RTG, nie obowiązuje w odniesieniu do rezonansu magnetycznego. Pacjent sugerując się, np. długością kolejki na badanie, jego ceną, jakością sprzętu użytego do badania, lokalizacją placówki, może więc bez ograniczeń wybrać miejsce, w którym chce wykonać badanie MR.

Rodzaje aparatury wykorzystywanej do badań MR

Rozporządzenie Ministra Zdrowia określa dokładnie wymogi odnośnie sprzętu wykorzystywanego do badań MR. Podane są trzy normy, w zależności od rodzaju badań. Pierwsza z nich to min. 10 mT/m (minimalna amplituda systemu gradientowego) i dotyczy RM głowy, klatki piersiowej, jamy brzusznej, szyi, miednicy małej, kończyn, kręgosłupa (z/bez kontrastu). Druga norma to min. 25 mT/m, min. 1.0T (natężenie pola magnetycznego) i odnosi się m.in. do angiografii RM. Ostatnia norma to min. 30 mT/m, min. 100mT/m/ms, min. 1.5T. Dotyczy to RM serca (z/bez kontrastu), badania czynnościowego mózgu RM oraz spektroskopii.

Obecnie większość placówek dysponuje aparaturą o lepszych parametrach (np. 33 mT/m czy 45 mT/m) niż są uwzględnione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Najsilniejszy dostępny klinicznie system gradientowy o maksymalnej amplitudzie 80 mT/m posiada m.in. placówka w Otwocku.

Dodatkowo sprzęt do badań rezonansem magnetycznym różnicuje także natężenie pola magnetycznego (T). W pracowniach MR można spotkać głównie aparaty 0,35 teslowe (0,35T) lub 1,5 teslowe (1,5T). Powszechnie przyjętym standardem w diagnostyce obrazowej jest 1,5 teslowe natężenie pola magnetycznego. Badania niskoteslowe, czyli 0,2T lub 0,35T są mniej dokładne niż badania 1,5T. W wyjątkowych sytuacjach wykonywane są badania 3-teslowe, ale tylko wybrane placówki w Polsce dysponują taką aparaturą. Oto przykładowa lista takich placówek:

 Ciekawostka!

W centrum naukowym Ecotech-Complex w Lublinie zainstalowano najnowocześniejszy w Europie Środkowo-Wschodniej rezonans magnetyczny. Aparat o mocy 7 Tesli został oddany do użytku w 2015r. Polskim naukowcom służy głównie do badań nad chorobami mózgu i zaburzeń spowodowanych chorobami nowotworowymi, zawałami, chorobami Alzheimera, Parkinsona, autyzmem, epilepsją. Póki co pacjenci nie mogą korzystać z badań na tym sprzęcie w ramach NFZ ani też prywatnie.

  Ważne!

Wybierając placówkę, w której chcesz wykonać badanie rezonansem magnetycznym (na NFZ lub prywatnie) dopytaj jakiej jakości sprzętem będzie ono wykonywane. Może to być szczególnie ważne w odniesieniu do badań odpłatnych, ponieważ w dwóch różnych placówkach badanie wykonane na takim samym aparacie może znacząco różnicować cena. Warto także pamiętać, aby zapytać lekarza kierującego na badanie czy twój przypadek wymaga wykonania badania na sprzęcie najwyższej jakości czy niekoniecznie, może to ułatwić poszukiwanie odpowiedniej placówki diagnostycznej.

Zamknięty i otwarty system MR

Aparaty MR można także rozróżnić ze względu na konstrukcję obudowy. Wymienić tu można dwa rodzaje sprzętów: o zamkniętym oraz otwartym systemie (beztubowym). Pierwszy z nich jest najbardziej popularny, pacjent umieszczany jest w tunelu w obudowie magnesu. Zakmnięte aparaty MR generują pole o wysokiej indukcji (1,5 Tesla i więcej). Umożliwiają wykonywanie spektroskopii, badań czynnościowych oraz ultraszybkich badań naczyniowych.

Aparaty o otwartym systemie to takie, w których magnes nie otacza całkowicie badanej osoby. Pacjent podczas badania nie leży w wąskim tunelu, lecz na specjalnym blacie, a nad sobą ma wolną przestrzeń. Takie rozwiązanie jest szczególnie przydatne dla pacjentów bojących się zamkniętej przestrzeni, do badania dzieci i osób bardzo otyłych oraz pacjentów po operacjach chirurgicznych, z wszczepionymi metalowymi implantami. Aparaty MR o budowie otwartej generują pole do 0,5 Tesli. Z jednej strony takiego rodzaju sprzęt gwarantuje komfort dla pacjenta oraz bezpieczeństwo (niskie pole magnetyczne), z drugiej zaś możliwy zakres badań jest węższy niż w przypadku aparatu o budowie zamkniętej. Warto również mieć na uwadze, że nie każda placówka dysponująca otwartym aparatem MR wykona badanie u dziecka w każdym wieku.

Badania na sprzęcie o budowie zamkniętej i otwartej można wykonać zarówno w ramach NFZ (w pracowniach, które podpisały umowę z NFZ), jak i odpłatnie. Otwarty aparat MR posiadają tylko nieliczne placówki w Polsce, a są to m.in.:

Kto jest uprawniony do wykonywania badań MR?

Personel upoważniony do wykonywania badań z zakresu rezonansu magnetycznego został scharakteryzowany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Zgodnie z nim badania MR może wykonać po pierwsze lekarz specjalista lub w trakcie specjalizacji w dziedzinie radiologii, radiodiagnostyki, rentgenodiagnostyki lub radiologii i diagnostyki obrazowej. Po drugie osoba, która ukończyła studia wyższe na kierunku lub w specjalności elektroradiologia, ewentualnie szkołę policealną w tym zakresie. Jeżeli jest dla Ciebie ważne czy badanie wykona lekarz czy inny personel medyczny nie zapomnij zapytać o tę kwestię podczas umawiania terminu badania.

Rezonans magnetyczny – ile się czeka na badanie w ramach NFZ?

Czas oczekiwania na wykonanie MR w ramach NFZ i prywatnie znacząco się różni. Jak już było wspomniane, badanie MR jest badaniem kosztochłonnym i czas oczekiwania na jego wykonanie w ramach NFZ jest długi. W zależności od lokalizacji placówki mieści się on w granicach od kilku tygodni (tylko w nielicznych przypadkach) do nawet ponad roku. W dużych miastach Polski, np. Warszawie, Krakowie czy Lublinie średni czas oczekiwania na MR w ramach NFZ wynosi ok.230 dni. Najdłużej pacjent na badanie rezonansem magnetycznym będzie musiał poczekać w Poznaniu, średnio 340 dni. Dla porównania w innym dużym mieście – Łodzi średni czas oczekiwania wynosi ok.170 dni. W mniejszych miastach, tj. Stalowa Wola czy Starachowice czas oczekiwania na badania MR kształtuje się ok.180 dni.

Krótszy czas oczekiwania w ramach NFZ jest możliwy jeśli pacjent posiada skierowanie z adnotacją pilne (“cito”). W większości placówek takie skierowanie powoduje znaczne przyspieszenie terminu, od ok. miesiąca do nawet 4-5 miesięcy. Są jednak pracownie, które nie rekomendują takich skierowań i przyspieszenie terminu badania nie jest możliwe. W przypadku placówek o profilu onkologicznym bardzo często zdarza się, że skierowania pilne nie są uwzględniane, ponieważ pierwszeństwo mają pacjenci zmagających się z chorobą nowotworową. Pacjent rejestrując się telefonicznie koniecznie powinien poinformować rejestratorkę o posiadaniu takiego skierowania.

Rezonans magnetyczny – ile się czeka na badanie prywatnie?

Czas oczekiwania na badania komercyjne nie jest długi, wynosi on zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni, w zależności od m.in. lokalizacji placówki, jej renomy.

Dokumenty, które należy zabrać na badanie MR

Na badanie MR należy zabrać przede wszystkim skierowanie i dowód osobisty. Tak jak w przypadku innych badań zalecane jest zabranie ze sobą dokumentacji medycznej dotyczącej danego schorzenia, czyli wcześniejszych zdjęć i wyników badań obrazowych, laboratoryjnych, wypisów ze szpitala. W przypadku badań wykonywanych z podaniem środka kontrastowego pacjent musi posiadać wynik z badania krwi, określający poziom kreatyniny. Jest ono ważne 14 dni lub 1 miesiąc (można spotkać się z różnymi informacjami, w zależności od placówki). Parametr ten określa czynność nerek, mówiąc inaczej zdolność nerek do oczyszczania krwi. Jeżeli badanie ma być wykonane u dziecka, rodzic lub opiekun powinien zabrać książeczkę zdrowia dziecka.

Rezonans magnetyczny – ile kosztuje badanie?

Badania MR należą do najdroższych w grupie badań obrazowych. Pacjent chcąc wykonać MR prywatnie musi się przygotować na spory wydatek finansowy. Cena badań uzależniona jest od lokalizacji i renomy placówki, struktury anatomicznej, która ma być objęta badaniem, od jakości sprzętu wykorzystywanego do badania, od kwalifikacji personelu przeprowadzającego i opisującego badanie. Przedział cenowy jest bardzo rozległy. Cena badania MR zaczyna się od 250 zł, a kończy na ponad 1100 zł. Do najtańszych badań należą badania zatok, oczodołów, szyi, twarzoczaszki czy głowy (ok. 400 zł). Najdroższe są m.in. badania MR płodu, całego kręgosłupa, prostaty, miednicy, prącia, MR głowy ze spektroskopią, badanie MR całego ciała (whole body). Ich ceny oscylują w przedziale 700-1100 zł. Cena badań bez użycia kontrastu jest niższa o 100-170 zł.

W przypadku badań komercyjnych warto zaznaczyć, że wpływ na cenę ma, jak już wspomniano, rodzaj sprzętu jakim dysponuje placówka dlatego pacjent może dopytać lekarza kierującego czy jego wskazanie medyczne wymaga przeprowadzenia badania na sprzęcie najlepszej klasy czy niekoniecznie. Być może umożliwi to pacjentowi wybranie placówki, w której koszt badania jest niższy. Badania na aparatach o niższych parametrach są z reguły tańsze.

Czasem placówki diagnostyczne oferują pacjentom promocje na wykonanie badań, dlatego przed dokonaniem ostatecznego wyboru warto dokonać analizy cenników. Może się bowiem okazać, że badanie na aparacie takiej samej jakości w jednej placówce jest tańsze o kilkadziesiąt złotych w porównaniu do innej placówki, dlatego korzystna jest czasem podróż do innej miejscowości. Jak się okazało po interpretacji cenników placówek pacjent może także zaoszczędzić pieniądze poprzez wykonanie badań w godzinach późno popołudniowych (np. po godz. 18.00). Na przykładzie MR głowy, w jednej ze szczecińskich pracowni cena jest niższa o 50 zł. Zastanawiając się nad wyborem pracowni MR zapraszamy do zapoznania się z naszym artykułem przedstawiającym najważniejsze kwestie, na które warto zwrócić uwagę.

Czy wykonanie rezonansu magnetycznego wymaga przygotowania ze strony pacjenta?

Ogólnie badanie MR nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania. W przypadku badań wykonywanych z podaniem środka kontrastowego pacjent musi posiadać wynik z badania krwi, określający poziom kreatyniny. Przed MR z kontrastem zaleca się nie jeść przez 2 godziny przed badaniem. Wyjątkowego przygotowania wymagają tylko niektóre badania z grupy MR, np. MR enterografia. Dwa dni przed takim badaniem pacjent powinien przejść na dietę półpłynną. Dodatkowo wieczorem przed badaniem i rano w dniu badania należy wykonać wlewkę doodbytniczą. Na badanie należy zgłosić się na czczo, ok. 1,5-2 godz. przed badaniem, gdyż potrzeba dużo czasu na podanie odpowiedniego roztworu środka kontrastującego do wypicia.

W badaniu wykorzystywane jest silne pole magnetycznego, dlatego pacjent na badanie powinien zgłosić się w ubraniu pozbawionym elementów metalowych, tj. zegarek, pasek, klucze. Zabronione jest także stosowanie przed badaniem lakieru do włosów i innych środków kosmetycznych do makijażu i uczesania, ponieważ mogą zawierać drobinki metalu i powodować zakłócenia pola magnetycznego, obniżając tym samym jakość uzyskanych obrazów.

Pacjenci, którzy borykają się z klaustrofobią muszą poinformować o tym osobę wykonującą badanie, a już na pewno nie powinny zażywać na własną rękę leków uspokajających. Badanie nie wpływa na działanie leków, dlatego można przyjmować wszystkie zalecone lekarstwa. Implanty zębowe (np. koronki, mostki, wszczepy tytanowe) oraz implanty po operacjach ortopedycznych (np. śruby, druty, płytki zespalające, sztuczne stawy) nie są przeciwwskazaniem do wykonania badania MR. Pacjentki posiadające wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią także mogą zgłosić się na badanie MR, ponieważ badanie nie powinno negatywnie wpłynąć na zmniejszenie efektywności antykoncepcyjnej. Unika się wykonywania badań MR u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży, chyba że istnieją ku temu bezwzględne wskazania lekarskie. Badanie można wykonywać w dowolnym okresie cyklu miesiączkowego.

Rezonans magnetyczny – jak wygląda badanie?

Pacjent zostaje wprowadzony do specjalnego pomieszczenia i umieszczony na wygodnym stole do badania, który następnie jest wsuwany do wnętrza aparatu skanującego ciało. Podczas badania pacjent leży nieruchomo. Personel medyczny na czas badania opuszcza pomieszczenie, ponieważ stacja komputerowa, znajduje się w osobnym pomieszczeniu, z którego technik obsługuje skaner i monitoruje badanie. Ma on cały czas kontakt z personelem (przez mikrofon, kamerę telewizyjną). Gdy trzeba wykonać kilka obrazów, stół automatycznie przesuwa się na odpowiednią pozycję, ale pacjent pozostaje cały czas w bezruchu. W czasie badania pacjent ma obowiązek informować personel o wszelkich nagłych dolegliwościach, np. uczuciu klaustrofobii lub nagłych objawach po podaniu dożylnego środka cieniującego, np. duszność, zawroty głowy, nudności. Większość badań MR trwa od 15 do 45 minut, w zależności od badanego obszaru oraz ilości uzyskiwanych obrazów. Czasem badanie może trwać nawet 60 minut i dłużej.

Rezonans magnetyczny – wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania

Badanie MR pozwala przede wszystkim na dokładną ocenę ośrodkowego układu nerwowego i tkanek miękkich kończyn. Dodatkowo służy ocenie naczyń całego organizmu (tzw. angiografia rezonansu magnetycznego). Wskazaniami do wykonania MR są:

  • ze strony ośrodkowego układu nerwowego – choroby demielinizacyjne i otępienne, nowotwory mózgu trudne do oceny w innych badaniach diagnostycznych, guzy rdzenia kręgowego, ocena anatomiczna struktur przysadki mózgowej, oczodołu, tylnej części jamy czaszki, kanału kręgowego, zaburzenia neurologiczne o niejasnej etiologii;
  • ze strony tkanek miękkich – guzy i urazy tkanek miękkich (stawów, mięśni, więzadeł);
  • ze strony klatki piersiowej, śródpiersia i miednicy – guzy serca, choroby dużych naczyń krwionośnych, nowotwory gruczołu krokowego i narządów rodnych, guzy płuc naciekające ściany klatki piersiowej.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania badania MR jest wszczepiony rozrusznik serca lub inny układ stymulujący. Wytwarzane przez aparat MR pole magnetyczne może spowodować zakłócenia w pracy tych urządzeń. Może to stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Konsultacja z lekarzem radiologiem zalecana jest, gdy pacjent posiada pompę insulinową, neurostymulator, metalowe ciała obce (np. opiłki żelaza w oku), klipsy naczyniowe, klamry stymulujące wzrost kości, protezy oczne, wewnętrzne aparaty słuchowe, protezy i klamry zębowe z elementami metalowymi.

Autor: Paulina Michta, Doradca Medyczny

Zachęcamy również do zadawania pytań i komentowania na forum.

Polecane artykuły
Komentarze
  • Asia
    Odpowiedz

    Czy nie jest wskazane MRI mózgowia jeśli pacjent posiada w obojczyku metalową płytkę?

Zostaw komentarz


Wpisz szukane słowo lub frazę a następnij naciśnij enter