Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna – dowiedz się co wchodzi w jej zakres i jak sprawnie z niej korzystać

 w Niezbędnik pacjenta, wizyta u lekarza specjalisty

Nie wiesz co to jest AOS (ambulatoryjna opieka specjalistyczna)? Zastanawiasz się jak z niej korzystać? Jakie masz prawa, a jakie obowiązki? Sprawdź o czym należy pamiętać chcąc skorzystać ze świadczeń realizowanych w poradniach specjalistycznych. Przed pójściem do poradni specjalistycznej warto zapoznać się z kilkoma ważnymi informacjami, które przedstawiamy w poniższym artykule.

This job isn't always easy

  1. Co to jest Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna (AOS)?
  2. Procedura prowadząca do uzyskania świadczenia w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej
  3. Wizyta u specjalisty – czy trzeba mieć skierowanie?
  4. Kto może wystawić skierowanie do specjalisty?
  5. Ile ważne jest skierowanie?
  6. Kiedy dostarczyć skierowanie do poradni specjalistycznej?
  7. Do jakiego lekarza bez skierowania?
  8. Jakie są najczęstsze sytuacje bezpodstawnego wymagania od pacjenta dostarczenia nowego skierowania?
  9. Ewentualne dokumenty konieczne do wizyty u specjalisty
  10. Czy w przypadku wizyty prywatnej wymagane jest skierowanie?
  11. Ogólna charakterystyka świadczeniodawców
  12. Czas oczekiwania na wizytę u specjalisty/ w poradni specjalistycznej
  13. Jak się umówić na wizytę do specjalisty?
  14. Jaki jest zakres obowiązków lekarza specjalisty w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?
  15. Czy jest możliwość szybszej wizyty u specjalisty w ramach NFZ?
  16. Czy można udać się ze skierowaniem do specjalisty w innym mieście?
  17. Jakie są zasady wykonywania badań w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?
  18. Gdzie można złożyć skargę na lekarza/przychodnię?

Co to jest Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna (AOS)?

Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna obejmuje udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pacjentom nie wymagającym opieki medycznej w warunkach całodobowych lub całodziennych. Do świadczeń AOS można zaliczyć wszelkie porady lekarzy specjalistów np. alergologa, kardiologa, pulmonologa. Świadczenia z zakresu Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej udzielane są w poradniach specjalistycznych, także w poradniach przyszpitalnych. W uzasadnionych medycznie przypadkach lekarz specjalista udziela porad również w domu chorego. Świadczenia specjalistyczne realizowane są zarówno w ramach NFZ jak i prywatnie.

Świadczenia z zakresu Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej nie obejmują świadczeń podstawowych, których udziela lekarz pierwszego kontaktu (lekarz rodzinny).

Procedura prowadząca do uzyskania świadczenia w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej

Ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne udzielane są na podstawie skierowania, które wystawia lekarz rodzinny lub inny lekarz dowolnej specjalności posiadający kontrakt z NFZ. W przypadku porad nieodpłatnych pacjent ma prawo wyboru lekarza specjalisty spośród placówek/poradni, które posiadają umowę z NFZ na realizację tego rodzaju świadczeń. Lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) zobowiązany jest określić rodzaj poradni na skierowaniu, np. alergologiczna, reumatologiczna, kardiologiczna. Pacjent natomiast sam podejmuje decyzję o wyborze placówki, w której uzyska poradę. Należy pamiętać, że nie obowiązuje rejonizacja w przypadku leczenia specjalistycznego. Oznacza to, że chory może się udać w celu uzyskania porady do dowolnie wybranego przez siebie miejsca, w dowolnie wybranym mieście. Nie trzeba być również pacjentem POZ danej placówki, aby móc w niej skorzystać z usług lekarza specjalisty.

Wizyta u specjalisty – czy trzeba mieć skierowanie?

Chcąc skorzystać z konsultacji lekarza specjalisty na NFZ należy posiadać skierowanie. Wyjątek stanowi kilka specjalności, a także niektóre przypadki (np. choroba pacjenta). Szczegółowe informacje na ten temat znajdziecie się w kolejnej części artykułu. Jeśli chodzi o wizyty prywatne, skierowanie nie jest potrzebne.

Kto może wystawić skierowanie do specjalisty?

Skierowanie do poradni specjalistycznej wystawia lekarz rodzinny, czyli lekarz POZ lub lekarz specjalista. Warunkiem jest to, aby lekarz wystawiający skierowanie był lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego, tzn. lekarzem, który posiada umowę z NFZ lub pracuje w placówce, która zawarła kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Ile ważne jest skierowanie?

Skierowanie do poradni specjalistycznej nie ma konkretnej daty ważności – ważne jest dopóki istnieje przyczyna, z powodu której pacjent został skierowany do konkretnej poradni. Jeśli leczenie kontynuowane jest w kolejnym roku kalendarzowym nie ma potrzeby dostarczania nowego skierowania.

Wyjątek stanowią:

  • skierowanie na leczenie uzdrowiskowe – podlega weryfikacji co 18 miesięcy, od daty jego wystawienia;
  • skierowanie do poradni rehabilitacyjnej – ważne przez 12 miesięcy od momentu rozpoczęcia leczenia;
  • skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne w warunkach ambulatoryjnych – należy je zarejestrować w zakładzie rehabilitacji w ciągu 30 dni od daty wystawienia (po upływie tego czasu skierowanie traci ważność);
  • skierowanie do szpitala psychiatrycznego – ważne przez 14 dni.

Kiedy dostarczyć skierowanie do poradni specjalistycznej?

Jeżeli wymagane jest skierowanie, pacjent powinien dostarczyć oryginał do poradni specjalistycznej w terminie nie późniejszym niż 14 dni roboczych od dnia wpisania na listę oczekujących. W przypadku nie dostarczenia wymaganego skierowania pacjent zostanie skreślony z listy oczekujących.

Pacjenci powinni dostarczyć skierowanie do poradni specjalistycznej, w sytuacji:

  • gdy zgłasza się do poradni specjalistycznej po raz pierwszy;
  • gdy w ciągu ostatnich dwóch lat (730 dni) nie korzystał z opieki specjalistycznej w danym zakresie;
  • w dowolnym czasie w sytuacji zakończenia leczenia specjalistycznego danego schorzenia (co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej).

Do jakiego lekarza bez skierowania?

Skierowanie nie jest wymagane w przypadku korzystania w ramach NFZ z porady:

  • ginekologa i położnika,
  • stomatologa,
  • wenerologa,
  • onkologa,
  • psychiatry.

Skierowanie nie jest potrzebne również do korzystania z ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych dla:

  • osób chorych na gruźlicę,
  • osób zakażonych wirusem HIV,
  • inwalidów wojennych i wojskowych, osób represjonowanych oraz kombatantów; cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych,
  • osób uzależnionych od alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych – w zakresie lecznictwa odwykowego,
  • uprawnionego żołnierza lub pracownika, w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa,
  • weterana poszkodowanego, w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa.

Ponadto skierowanie do specjalisty nie jest wymagane również w sytuacjach: zatruć, urazów, porodu, wypadków oraz w sytuacji zagrożenia życia.

Jakie są najczęstsze sytuacje bezpodstawnego wymagania od pacjenta dostarczenia nowego skierowania?

Z bezpodstawnym wymaganiem dostarczenia nowego skierowania można się spotkać najczęściej w sytuacji:

  • kiedy pacjent kontynuuje leczenie (także w kolejnym roku kalendarzowym);
  • gdy, w trakcie leczenia specjalistycznego danego schorzenia pojawi się inny problem zdrowotny z tej samej dziedziny medycznej;
  • jeżeli pacjent oczekuje na pierwszą wizytę w sytuacji gdy, wizyta została wyznaczona na podstawie oryginału skierowania w poprzednim roku kalendarzowym;
  • jeżeli lekarz, który wystawił skierowanie już nie pracuje w danym miejscu;
  • jeżeli pacjent po dacie wystawienia skierowania dokonał zmiany przychodni podstawowej opieki zdrowotnej.

Ewentualne dokumenty konieczne do wizyty u specjalisty

Pomocne przy wstępnym rozpoznaniu schorzenia będą wyniki dotychczasowych badań diagnostycznych pacjenta oraz ksero historii choroby, jeśli pacjent leczył się wcześniej w innych placówkach. Warto pamiętać o zabraniu ze sobą dowodu osobistego oraz w przypadku wizyty w ramach NFZ skierowania.

Czy w przypadku wizyty prywatnej wymagane jest skierowanie?

Chcąc skorzystać z porady każdego specjalisty odpłatnie nie trzeba posiadać skierowania. Wystarczy umówić się wcześniej na wizytę i zgłosić pod wskazany adres. Niejednokrotnie zdarza się również, że rejestracja nie jest konieczna, celem uzyskania konsultacji należy przyjść w określone dni i godziny pracy gabinetu i poczekać w kolejce.

Ogólna charakterystyka świadczeniodawców

Świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej są w większości świadczeniami ogólnodostępnymi. W zależności od specjalności i miejsca występowania liczba placówek udzielających porad z zakresu konkretnej specjalności różni się. Wynika to z faktu, iż niektórzy specjaliści są bardziej pożądani lub w danej miejscowości poszukiwana poradnia jest poradnią deficytową. W zależności od specjalności liczba poradni różni się jeśli rozpatrujemy miasto i wieś. Zdecydowanie więcej specjalistów udziela porad w miastach, niż w małych miejscowościach, w których często obserwowany jest całkowity brak niektórych specjalistów takich jak np. onkolog, reumatolog, diabetolog.

Czas oczekiwania na wizytę u specjalisty/ w poradni specjalistycznej

Porady bezpłatne (w ramach NFZ) z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wymagają dłuższego czasu oczekiwania, niż w przypadku porad prywatnych. Jednak i tu różnice te są zmienne w zależności od konkretnego specjalisty. Niejednokrotnie na wizytę do wielu specjalistów nawet prywatnie trzeba poczekać kilka miesięcy (kardiolog, endokrynolog, otolaryngolog). Czas oczekiwania do specjalistów przedstawia się bardzo różnie w każdym województwie. W Polsce występują obszary, gdzie lekarze specjaliści są trudnodostępni oraz miejsca, w których nawet do trudnodostepnych specjalistów dostaniemy się na wizytę stosunkowo szybko. Warto również zauważyć, iż początek roku obfituje w zdecydowanie krótszy czas oczekiwania na wizytę do specjalisty, zwłaszcza na poradę nieodpłatną niż końcówka roku. Wynika to z faktu, iż umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia zawierane są przede wszystkim na początku roku, co daje placówką możliwość umówienia większej liczby pacjentów. Wraz z końcem roku limity na wizyty w ramach NFZ kończą się i mamy do czynienia z brakiem terminów.

Jak się umówić na wizytę do specjalisty?

W celu rejestracji do lekarza specjalisty pacjent może: zgłosić się osobiście, telefonicznie lub za pośrednictwem osoby trzeciej, a także w przypadku gdy placówka dysponuje odpowiednim oprogramowaniem, również drogą elektroniczną oraz listownie. Wiele placówek niestety nie respektuje prawa pacjenta do rejestracji telefonicznej i wymaga osobistego stawienia się w placówce w celu umówienia wizyty. Świadczeniobiorca (pacjent) ma 14 dni roboczych od dnia rejestracji na dostarczenie do placówki oryginału skierowania pod rygorem wykreślenia z listy oczekujących.

Jaki jest zakres obowiązków lekarza specjalisty w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?

Lekarz specjalisty, który realizuje świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w razie potrzeby:

  • przeprowadza zabiegi medyczne, które mogą być zrealizowane w gabinetach zabiegowych;
  • kieruje do innych specjalistów;
  • kieruje na leczenie szpitalne;
  • przepisuje niezbędne leki;
  • zleca niezbędne zabiegi terapeutyczne;
  • w uzasadnionych przypadkach (wynikających ze stanu zdrowia pacjenta) lekarz specjalista jeździ na wizyty domowe;
  • kieruje pacjenta na wszystkie badania diagnostyczne, które są niezbędne w celu kompleksowego objęcia pacjenta leczeniem.

Zdarzają się sytuacje, w których lekarz specjaliści odsyłają swoich pacjentów do lekarza rodzinnego (Podstawowej Opieki Zdrowotnej) w celu uzyskania skierowania na niezbędne badania diagnostyczne lub też pobierania dodatkowych opłat m.in. za wykonanie USG. Takie sytuacje są niedopuszczalne i należy je zgłaszać w odpowiednich oddziałach NFZ.

Czy jest możliwość szybszej wizyty u specjalisty w ramach NFZ?

Niektóre poradnie specjalistyczne posiadają system Rejestracji bieżącej polegający na możliwości szybszej wizyty u specjalisty. Rejestracja bieżąca funkcjonuje w wyznaczone przez poradnię dni i godziny. Zazwyczaj są to godziny poranne. Często jednak pacjenci oczekują na wizytę od wczesnych godzin porannych, zdarza się że nawet od godziny 4.00/5.00 rano. Poradnia określa również ściśle liczbę osób, która w danym dniu zostanie zarejestrowana do lekarza. Rejestracja bieżąca stanowi więc pewnego rodzaju alternatywę, ale w większości przypadków trzeba dysponować dużą ilością czasu wolnego chcąc w ten sposób uzyskać poradę. Niektóre placówki bowiem rejestrują pacjentów na wizyty już rano, podczas gdy lekarze przyjmują dopiero w godzinach popołudniowych.

Czy można udać się ze skierowaniem do specjalisty w innym mieście?

Na podstawie skierowania pacjent ma prawo leczyć się na terenie całego kraju, niezależnie od tego w jakim mieście mieszka i skąd otrzymał skierowanie do specjalisty. W przypadku ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych nie ma rejonizacji. Oznacza to, że chory nie może zostać odesłany do swojego miejsca zamieszkania ze skierowaniem, w przypadku gdy wybrał placówkę w innym mieście, ponieważ ma do tego całkowite prawo.

Jakie są zasady wykonywania badań w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej?

Na podstawie skierowania od lekarza specjalisty realizowane są badania:

  • rezonansu magnetycznego,
  • tomografii komputerowej,
  • gastroskopii (skierowanie na to badanie może wystawić lekarz POZ, tzw. lekarz rodzinny),
  • kolonoskopii,
  • badania z zakresu medycyny nuklearnej,
  • ambulatoryjne świadczenia diagnostyczne kosztochłonne (ASDK).

Wszystkie wymienione powyżej badania pacjent może wykonać wybranej przez siebie placówce. Wyjątek stanowią pacjenci z kartą DILO.
Jeżeli lekarz specjalista zleci inne badania niż wyżej wymienione, pacjent może je wykonać w miejscu wskazanym przez lekarza (np. tam gdzie dana przychodnia ma podpisaną umowę na wykonywanie danego świadczenia). Jeżeli lekarz specjalista wystawił skierowanie pacjentowi do szpitala lub innej poradni specjalistycznej powinien dołączyć do skierowania wyniki badań diagnostycznych, przeprowadzonych konsultacji, informacji o stosowanym do tej pory leczeniu i diagnostyce. Ponadto każdy lekarz z poradni specjalistycznej ma obowiązek informowania lekarza kierującego i lekarza POZ (rodzinnego) w formie pisemnej o przebiegu i zastosowanym leczeniu (w tym stosowanych lekach, wyrobach medycznych czy środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego).

Gdzie można złożyć skargę na lekarza/przychodnię?

Każdy pacjent ma prawo do złożenia skargi w przypadku niezadowolenia z udzielenia świadczenia medycznego. Świadczeniobiorca może skierować skargę do dyrektora placówki medycznej, w której doszło do zdarzenia, właściwego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, organu nadzoru nad placówką medyczną lub do Rzecznika Praw Pacjenta. Skargi i wnioski mogą być wnoszone pisemnie lub za pomocą telefaksu, przez Elektroniczną Skrzynkę Podawczą na Platformie Usług Administracji Publicznej (ePUAP).

Autor: Ewelina Grzegorczyk, Doradca Medyczny

Zachęcamy również do zadawania pytań i komentowania na forum.

Polecane wpisy

Zostaw komentarz

Start typing and press Enter to search