HSG – badanie drożności jajowodów. Gdzie je wykonać na NFZ i ile kosztuje prywatnie?

 w badania/ diagnostyka, Niezbędnik pacjenta

Niepłodność dotyka średnio co piątej pary starającej się o dziecko (wg różnych statystyk od 15% do 20%). Z uwagi na zwiększającą się skalę tego zjawiska Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała niepłodność za chorobę społeczną. W procesie diagnostycznym i leczniczym stosowanych jest wiele różnych badań medycznych, w tym HSG. Badanie ma na celu sprawdzenie drożności jajowodów, jako jednej z głównych przyczyn niepłodności u kobiet. Badanie HSG można wykonać zarówno w ramach NFZ, jak i prywatnie. Do badania pacjentka powinna się odpowiednio przygotować, a chcąc je wykonać bezpłatnie musi posiadać skierowanie od lekarza specjalisty. Chcesz uzyskać szczegółowe informacje o badaniu? Zapoznaj się z poniższym artykułem.

  1. HSG – co to jest?
  2. Czy potrzebne jest skierowanie, aby wykonać badanie HSG?
  3. HSG – gdzie wykonać badanie?
  4. HSG – ile kosztuje prywatnie badanie drożności jajowodów?
  5. Przygotowanie do badania histerosalpingograficznego.
  6. Przebieg badania HSG.
  7. Wskazania do wykonania histerosalpingografii?

HSG – co to jest?

Histerosalpingografia (HSG) jest badaniem drożności jajowodów. Zablokowany jajowód (lub obydwa) uniemożliwia przemieszczanie się komórki jajowej w kierunku macicy, a także blokuje plemnikom drogę do komórki jajowej, w rezultacie uniemożliwiając naturalne zapłodnienie. HSG to badanie rentgenowskie jajowodów i macicy. Dzięki niemu uzyskuje się obraz jamy macicy i jajowodów poprzez wprowadzenie do nich środka cieniującego (kontrastu), a następnie wykonaniu zdjęć rentgenowskich lub nagraniu filmu. Na podstawie badania lekarz może ocenić kształt jamy macicy (zmiany rozwojowe, przegrody, niedorozwój macicy, mięśniaki podśluzówkowe), stan błony śluzowej macicy, czyli endometrium (polipy, zrosty), kształt i drożność jajowodów oraz kształt i stan przydatków. Z HSG korzysta się przede wszystkim przy diagnostyce niepłodności, ale badanie to wykorzystywane jest także w diagnostyce chorób i nieprawidłowości macicy i jajowodów. Histerosalpingografia jest badaniem inwazyjnym i powinno być przeprowadzane wyłącznie na zalecenie lekarza.

Czy potrzebne jest skierowanie, aby wykonać badanie HSG?

Najpierw zostanie opisana kwestia skierowania na wykonanie badania HSG w ramach NFZ. Czy jest ono potrzebne? Tak, aby wykonać to badanie bezpłatnie, konieczne jest posiadanie skierowania wystawionego przez lekarza specjalistę (głównie ginekologa, ginekologa-położnika, ginekologa-endokrynologa), pracującego w poradni lub prowadzącego samodzielną praktykę na podstawie ważnej umowy z NFZ. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (tzw. “lekarz rodzinny”) nie posiada uprawnień do kierowania kobiety na takie badanie. Jeśli placówka, z której pacjentka otrzymuje skierowanie posiada własne zaplecze diagnostyczne to badanie drożności jajowodów wykonywane jest na miejscu. Z punktu widzenia kobiety jest to najlepsze i najwygodniejsze rozwiązanie. Jeśli natomiast placówka nie dysponuje odpowiednim sprzętem do wykonywania HSG to lekarz wystawiający skierowanie na badanie ma obowiązek wskazać pacjentce miejsce, gdzie powinna się udać, aby bezpłatnie wykonać badanie.

Inaczej prezentuje się sytuacja w przypadku, gdy kobieta chce wykonać badanie prywatnie. Wtedy pacjentka nie musi posiadać skierowania od lekarza specjalisty, ale warto zaznaczyć, że w niektórych komercyjnych placówkach wymaga się zlecenia na ocenę drożności jajowodów. Pacjentka powinna również dopytać (np. lekarza lub rejestratorkę/pielęgniarkę w placówce) o inne badania, konieczne przed wykonaniem HSG, ponieważ każda placówka ma swoje wewnętrzne ustalenia odnośnie tej kwestii.

HSG – gdzie wykonać badanie?

Badanie HSG nie jest badaniem łatwo dostępnym. Można je wykonać w prywatnych klinikach zajmujących się szeroko pojętą diagnostyką i leczeniem niepłodności. Dodatkowo HSG wykonują duże przychodnie specjalistyczne (prywatne i działające w ramach NFZ), które oprócz szeroko pojętej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oferują usługi związane z niepłodnością. HSG można także wykonać w szpitalu, w ramach zabiegu jednodniowego. Pacjentka nie musi pozostawać w szpitalu na noc. Placówki, w których pacjentka może wykonać badanie histerosalpingograficzne zlokalizowane są głównie w miastach wojewódzkich i powiatowych. Liczba klinik prywatnych, z uwagi na nasilające się zjawisko niepłodności wśród par starających się o dziecko, stale wzrasta. W każdym mieście wojewódzkim i czasem w innych, mniejszych miastach działają w ramach NFZ poradnie leczenia niepłodności. Ich liczba jest jednak ograniczona. HSG przeprowadza się w pracowni rentgenowskiej, na specjalnym stole.

HSG – ile kosztuje prywatnie badanie drożności jajowodów?

Pacjentki, które nie korzystają ze świadczeń finansowanych przez NFZ i mają zlecone badanie drożności jajowodów muszą liczyć się z poniesieniem sporych kosztów. Ocena drożności jajowodów (HSG) w prywatnych placówkach kosztuje w granicach 500-1000 zł. Jedna ze świętokrzyskich klinik podaje cenę badania w wysokości 500 zł. Podobną cenę dyktuje placówka w Gdańsku – 530 zł. Specjalizująca się w dziedzinie leczenia niepłodności klinika w Poznaniu wycenia badanie HSG na 700 zł. W jednej z placówek w Warszawie za badanie HSG trzeba zapłacić 580 zł, w innej 500 zł.

Ponieważ badanie histerosalpingograficzne jest badaniem drogim to przed wybraniem ostatecznej placówki warto zapoznać się z ofertą różnych placówek. Ceny badania w obrębie jednego miasta czy województwa mogą być bardzo zróżnicowane. Na ich wpływ ma wiele czynników, w tym lokalizacja placówki, jej renoma i rodzaj, jakość sprzętu, którym jest wykonywane badanie czy kwalifikacje osoby przeprowadzającej ocenę drożności jajowodów. Szczególnie dwa ostatnie czynniki, obok ceny powinny mieć wpływ na końcowy wybór placówki.

Przygotowanie do badania histerosalpingograficznego

  • Dzień przed planowanym badaniem HSG należy zjeść lekkostrawną kolację, zaś w dniu badania tylko lekkie śniadania.
  • Przed badaniem należy opróżnić pęcherz.
  • W związku z tym, że podczas HSG wykorzystuje się promienie rentgenowskie, badanie wykonuje się tylko w pierwszej połowie cyklu menstruacyjnego, przed owulacją, czyli między 10. a 13. dniem cyklu, ale po zakończeniu krwawienia. Wykonanie badania w II połowie cyklu niesie zagrożenie, że pacjentka podczas badania może być we wczesnej ciąży.
  • Do wykonania HSG wymagane są wyniki badania ginekologicznego i USG narządu rodnego, rozmaz mikrobiologiczny z pochwy (tzw. ocena czystości pochwy) lub badanie w kierunku zakażenia Chlamydia trachomatis. Ważne są też standardowe testy, tj. morfologia krótka wraz z oceną leukocytów i CRP (białko, tzw. ostrej fazy).
  • Przed rozpoczęciem badania (ok. 20 minut) pacjentka otrzymuje leki przeciwbólowe i czopek rozkurczowy, rano przed badaniem wykonywana jest lewatywa.
  • Pacjentka powinna podać osobie wykonującej badanie datę ostatniej miesiączki, ewentualne uczulenia na środki kontrastowe, a w trakcie poinformować o wszelkich nagłych dolegliwościach, np. bólu, nudnościach.

Przebieg badania HSG

Podczas badania pacjentka jest rozebrana i przykryta prześcieradłem chirurgicznym. Kładzie się na stole rentgenowskim w pozycji przypominającej ginekologiczną. Do pochwy zakładany jest wziernik, który rozsuwając ściany pochwy uwidacznia szyjkę macicy. Następnie do szyjki macicy wprowadza się cewnik, przez który wstrzykuje się, za pomocą specjalnej strzykawki lub tzw. aparatu Schulzego, widoczny podczas prześwietlenia kontrast. Z reguły wykonywane są 2-3 zdjęcia rentgenowskie lub nagrywany jest film dokumentujący przebieg badania. Pierwsze zdjęcie wykonywane jest po wypełnieniu kontrastem jamy macicy, drugie po wypełnieniu kontrastem jajowodów, a trzecie zdjęcie wykonywane jest w celu lepszego uwidocznienia zrostów w jamie macicy lub innych zmian patologicznych.

Swobodne przedostanie się środka kontrastowego do jamy brzusznej świadczy o drożności jajowodów. Wszelkie zaburzenia jego przepływu mogą sugerować nieprawidłowości. W celu dalszej diagnostyki i leczenia, lekarz może zaproponować wykonanie histeroskopii lub laparoskopii.

Badanie histerosalpingograficzne przeprowadza się najczęściej w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Znieczulenie jest szczególnie zalecane pacjentkom o bardzo niskim progu bólowym oraz kobietom chcącym mieć całkowity komfort podczas badania. Znieczulenie nie jest wymogiem koniecznym. Niemiłe dolegliwości bólowe można złagodzić stosując przed badaniem i w jego trakcie leki przeciwbólowe. Badanie HSG to badanie inwazyjne, czasami bywa nieprzyjemne lub bolesne, w zależności od tolerancji bólu pacjentki. Zdarza się, szczególnie, gdy występują zrosty powodujące niedrożność jajowodów, że pacjentka odczuwa ból w trakcie wprowadzania kontrastu.

Ocena drożności jajowodów trwa ok. kilkunastu minut (ok. 10-15 min.), w wyjątkowych sytuacjach może się wydłużyć do pół godziny. Po zakończeniu badania pacjentka powinna przez ok. 2-3 godz. pozostać pod kontrolą lekarską. Jest to zależne od samopoczucia pacjentki. Po badaniu może wystąpić plamienie lub skurcze macicy. Powikłania zdarzają nie niezwykle rzadko, a mogą to być reakcje alergiczne na środek cieniujący, infekcje pochwy, zapalenie przydatków czy otrzewnej.

Wskazania do wykonania histerosalpingografii

Wskazaniami do wykonania badania HSG są:

  • diagnostyka przyczyn niepłodności, dotycząca kontroli drożności jajowodów i wykluczenia zmian patologicznych w obrębie jamy macicy,
  • podejrzenie niedrożności jajowodów,
  • obserwacja skuteczności leczenia niedrożności jajowodów,
  • podejrzenie niewydolności szyjki macicy w przypadkach niemożności donoszenia ciąży.

Autor: Paulina Michta, Doradca Medyczny

Zachęcamy również do zadawania pytań i komentowania na forum.

Najnowsze artykuły

Zostaw komentarz

Start typing and press Enter to search