Kolposkopia – gdzie można wykonać i czy jest refundowana?

 w badania/ diagnostyka, Niezbędnik pacjenta

Pod pojęciem kolposkopii rozumiemy wziernikowanie pochwy i szyjki macicy. Jest to jedno z wielu badań należących do szeregu badań endoskopowych, obok m. in. bronchoskopii, gastroskopii czy kolonoskopii. Wiele kobiet słysząc od lekarza, że zlecone im zostaje wykonanie kolposkopii może się zaniepokoić, bo nazwa sama w sobie brzmi niezrozumiale i być może nawet groźnie. Powodów do obaw jednak nie ma, ponieważ kolposkopia jest badaniem prostym, bezpiecznym i nieinwazyjnym. Z punktu widzenia medycyny ma ona ogromne znaczenie, ponieważ wartość diagnostyczna kolposkopii dla wykrywania raka szyjki macicy oceniana jest na 77-98%, a przy połączeniu jej z cytologią na 90-100%.

  1. Kolposkopia – co to jest?
  2. Czy kolposkopia wymaga specjalnego przygotowania?
  3. Kolposkopia – jak wygląda badanie?
  4. Gdzie można wykonać badanie kolposkopowe?
  5. Kolposkopia na NFZ.
  6. Kolposkopia – cena badania prywatnie.

Kolposkopia – co to jest?

Kolposkopia (od greckiego kolpos = pochwa i skopein = zaglądać, podglądać) jest metodą dokładnego badania dolnego odcinka narządów rozrodczych kobiecych, tj. kanału i powierzchni szyjki macicy, pochwy i sromu. Wykonuje się je za pomocą specjalnego urządzenia optycznego, zwanego kolposkopem. To mikroskop mający zdolność powiększającą od 5- do 50-krotnego. Za jego pomocą uzyskuje się obraz trójwymiarowy. Badanie kolposkopowe można wykonać podczas zwykłego badania ginekologicznego. Nadrzędnym celem badania jest wykrywanie zmian przedrakowych szyjki macicy, pochwy i sromu. Za pomocą kolposkopii szuka się także objawów infekcji wirusem HPV, który jest najważniejszym czynnikiem ryzyka raka. Dodatkowo dzięki temu badaniu możliwe jest różnicowanie zakażeń dróg rodnych oraz natychmiastowe pobranie wycinków do badania histopatologicznego dokładnie ze zmienionego miejsca.

Pobieranie wycinków celowanych chroni szyjkę macicy przed jej nadmiernym uszkodzeniem i wycinaniem zdrowych fragmentów tkanek. Ma to szczególne znaczenie u kobiet, które jeszcze nie rodziły, ponieważ prawidłowa i nieuszkodzona szyjka macicy jest niezmiernie istotna dla właściwego przebiegu i czasu trwania ciąży. Jako plus kolposkopii można uznać fakt, że jest badaniem nieinwazyjnym, bezbolesnym i trwa zaledwie kilka do kilkunastu minut. Wynik formułowany jest od razu po zakończeniu badania. Kolposkopia może być wykonywana wielokrotnie, jest bezpieczna nawet u kobiet w ciąży.

Czy kolposkopia wymaga specjalnego przygotowania?

W przypadku większości badań w celu uzyskania wiarygodnych wyników pacjent musi zastosować się do kilku zasad. Podobnie jest także z kolposkopią. Po pierwsze zalecana jest wstrzemięźliwość seksualna na kilka dni przed badaniem. Nie powinno się także wykonywać irygacji pochwy oraz poddawać się badaniu ginekologicznemu. Czynności te mogą bowiem negatywnie wpłynąć na ocenę obrazu kolposkopowego. Teoretycznie przed kolposkopią nie istnieje konieczność wykonania żadnych badań poprzedzających, ale w praktyce bardzo często wykonywana jest najpierw cytologia, co zwiększa wykrywalność zmian patologicznych w badanych narządach. Badanie nie jest wykonywane w czasie miesiączki. Najlepiej wykonać je między 10 a 20 dniem cyklu.

W dniu badania pacjentka powinna zażyć wszystkie stale przyjmowane leki, jednak nie należy przyjmować leków dopochwowych. Przed badaniem należy poinformować lekarza o przebytych chorobach narządu rodnego oraz ewentualnych uczuleniach, szczególnie na jod. Należy wyleczyć stan zapalny pochwy przed wykonaniem badania. Pacjentka powinna poinformować lekarza o wszelkich dolegliwościach takich jak ból, świąd czy pieczenie, które wystąpiły w trakcie lub zaraz po badaniu kolposkopowym.

Kolposkopia – jak wygląda badanie?

Badanie kolposkopowe przeprowadza się przy ułożeniu pacjentki na fotelu ginekologicznym w takiej samej pozycji jak przy standardowym badaniu ginekologicznym. Podczas badania następuje trzykrotne oglądanie szyjki macicy (w różnych “warunkach”). Na początku lekarz ginekolog wkłada wziernik dopochwowy w celu uwidocznienia części pochwowej szyjki macicy. Następnie do pochwy wprowadza się specjalny wziernik, tzw. tubus optyczny i lekarz przystępuje do pierwszego oglądania. Wykonywane jest ono w dziesięciokrotnym powiększeniu i bez usuwania śluzu, który pokrywa powierzchnię szyjki macicy. Czynność ta ma na celu ocenę wydzieliny i wstępną diagnozę dotyczącą biocenozy pochwy. Jeżeli istnieje prawdopodobieństwo zapalenia narządów rodnych wydzielina jest pobierana do dalszych badań.

Drugie oglądanie następuje po przemyciu szyjki płynem fizjologicznym, tj. 0,9% NaCl, w celu usunięcia śluzu z tarczy części pochwowej szyjki. Lekarz ginekolog bardzo dokładnie ogląda to miejsce, szczególnie zwracając uwagę na barwę, ukształtowanie powierzchni, charakter i lokalizację obecnych na tarczy zmian patologicznych. W celu ułatwienia obserwacji ewentualnych zmian w unaczynieniu stosowane się filtry.

Trzecie oglądanie wykonywane jest po przemyciu szyjki 3% kwasem octowym. Jest to najważniejszy etap badania, gdyż w ten sposób lekarz może zobaczyć niezauważalne wcześniej zmiany patologiczne w nabłonku i określić ich charakter. Na koniec wykonywany jest test Schillera, czyli przemycie szyjki macicy jodkiem potasu (płyn Lugola), co powinno potwierdzić zaobserwowane wcześniej zmiany lub ich brak, ponieważ nieprawidłowy nabłonek nie wybarwia się na brunatno po użyciu płynu Lugola. Jeżeli w czasie kolposkopii lekarz zaobserwuje podejrzane obszary, od razu może pobrać z nich małe wycinki celowane i wyskrobiny z kanału szyjki macicy do badania histopatologicznego.

Gdzie można wykonać badanie kolposkopowe?

Kolposkopia wykonywana jest w poradniach ginekologiczno-położniczych, zarówno komercyjnych, jak i tych działających w ramach NFZ. Dodatkowo niektóre prywatne gabinety lekarzy ginekologów posiadają w zakresie swoich usług badanie kolposkopowe. Również niektóre gabinety położnej podstawowej opieki zdrowotnej umożliwiają swoim pacjentkom wykonanie kolposkopii. Warto podkreślić, że nie wszystkie przychodnie i gabinety oferujące usługi ginekologiczno-położnicze, dysponują sprzętem do wykonywania kolposkopii.

Kolposkopia na NFZ

W ramach NFZ badanie kolposkopowe wykonywane jest jako etap pogłębionej diagnostyki programu profilaktyki raka szyjki macicy. Program ten adresowany jest do kobiet w wieku 25-59 lat, które nie wykonały badania cytologicznego w ciągu ostatnich 3 lat. Wyjątkiem są kobiety obciążone czynnikami ryzyka, tj. zakażone wirusem HIV, przyjmujące leki immunosupresyjne, zakażone HPV – typem wysokiego ryzyka. U nich badanie jest wykonywane co 12 miesięcy. Badanie cytologiczne w ramach programu można wykonać w każdym gabinecie ginekologiczno-położniczym zakontraktowanym przez NFZ oraz w gabinecie położnej POZ posiadającej uprawnienia do pobierania rozmazów cytologicznych w ramach zawartej umowy z NFZ. Skierowanie nie jest potrzebne. Wykaz placówek dostępny jest na stronach oddziałów wojewódzkich NFZ oraz stronach wojewódzkich ośrodków koordynujących program.

Kolposkopia jest wykonywana, gdy wynik badania cytologicznego jest nieprawidłowy. W przypadku konieczności zweryfikowania obrazu kolposkopowego, pobierane są celowane wycinki do badania histopatologicznego. Na tej podstawie podejmowane są decyzje dotyczące dalszego postępowania diagnostyczno-leczniczego, czyli skierowanie do leczenia lub wyznaczenie terminu kolejnego badania cytologicznego. O ile lista placówek, w których można wykonać cytologię jest dosyć długa, o tyle wykonanie kolposkopii jest możliwe w bardzo niewielu placówkach, w zależności od województwa. Są to z reguły placówki zlokalizowane w dużych miastach wojewódzkich i/lub powiatowych.

Kolposkopia – cena badania prywatnie

Wykonanie badania kolposkopowego odpłatnie wiąże się z poniesieniem niemałych kosztów. Na badanie komercyjne nie jest wymagane skierowanie. Samo badanie nie jest być może drogie, bo jego koszt waha się w granicach 150-250 zł, w zależności od regionu Polski i renomy placówki. Jednak bardzo często podczas badania lekarz decyduje o konieczności pobrania wycinków, co wiąże się z większą ceną badania. Dla przykładu w jednej z placówek w Szczecinie koszt badania z pobraniem wycinków to 400 zł. W Poznaniu cena samego badania to 250 zł, cena badania z pobraniem jednego wycinka to już koszt 450 zł, zaś z dwoma wycinkami to 500 zł. Jedna z wrocławskich prywatnych poradni ginekologicznych podaje cenę kolposkopii 200 zł, zaś kolposkopii z pobraniem materiału i badaniem histopatologicznym 300 zł. Za kolposkopię w jednej z warszawskich przychodni pacjentka musi zapłacić 220 zł, za kolposkopię z badaniem histopatologicznym jednego wycinka 450 zł, a z badaniem dwóch wycinków 600 zł.

Ceny kolposkopii w zależności od placówki, jej renomy i lokalizacji są bardzo zróżnicowane. Dlatego pacjentka powinna mieć na uwadze ten fakt i chcąc wykonać badanie odpłatnie wskazane jest dokładne zapoznanie się z rynkiem świadczeń medycznych.

Autor: Paulina Michta, Doradca Medyczny

Zachęcamy do zadawania pytań i komentowania na forum.

Polecane wpisy

Zostaw komentarz

Start typing and press Enter to search