Program profilaktyki chorób odtytoniowych w Polsce

 w choroby, profilaktyka, Zdrowie

Co roku w 2. lub 3. środę listopada obchodzony jest Światowy Dzień POChP. Jest to międzynarodowe święto poświęcone problemowi przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Wydarzenie to ma na celu podnieść poziom wiedzy na temat czynników wywołujących POChP oraz przybliżyć metody zapobiegania i leczenia tej choroby. W Polsce w odpowiedzi na rosnący problem zachorowań od kilku lat realizowany jest program profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym POChP). W artykule poniżej przedstawiono informacje na temat tego kto i w jaki sposób może skorzystać z programu?

shield-1313679_1280

  1. Dlaczego powstał program profilaktyki chorób odtytoniowych?
  2. Program profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym program przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) – etap podstawowy. Do kogo jest skierowany?
  3. Co można uzyskać w ramach etapu podstawowego?
  4. Program profilaktyki chorób odtytoniowych – palenie jest uleczalne – etap specjalistyczny. Do kogo jest skierowany?
  5. Co można uzyskać w ramach etapu specjalistycznego?
  6. Gdzie można skorzystać ze świadczeń realizowanych w ramach programu?

Dlaczego powstał program profilaktyki chorób odtytoniowych?

Palenie tytoniu jest jednym z największych czynników ryzyka wielu chorób, m. in. chorób układu krążenia, nowotworów i chorób układu oddechowego. W ciągu ostatnich lat zaobserwowano spadek liczby palących papierosy. Obecnie według danych szacunkowych w Polsce pali papierosy 29% dorosłych osób (34% mężczyzn i 23% kobiet) – około 9 milionów społeczeństwa. Chociaż jest to mniejszy procent populacji niż w latach wcześniejszych to nadal stanowi ogromny problem zdrowotny oraz ekonomiczny. Rak płuc jest jedną z najczęstszych przyczyn umieralności w Polsce, zarówno w grupie mężczyzn, jak i kobiet. Szacuje się, że na POChP choruje w Polsce ok. 10% populacji (jest najczęstszą przewlekłą chorobą układu oddechowego i najczęstszą chorobą wśród wieloletnich palaczy).

W odpowiedzi na tak dużą skalę zjawiska realizowane są różne inicjatywy mające na celu zmniejszenie liczby osób palących oraz wczesne wykrywanie chorób odtytoniowych – palenie tytoniu jest główną przyczyną zgonów, której możemy zapobiegać poprzez wprowadzenie odpowiednich działań prewencyjnych. Jednym z przedsięwzięć jest program profilaktyki chorób odtytoniowych realizowany przez NFZ w dwóch etapach: podstawowym – “Program profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym program przewlekłej obturacyjnej choroby płuc)” oraz specjalistycznym – “Program profilaktyki chorób odtytoniowych – palenie jest uleczalne”.

Program profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym program przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) – etap podstawowy. Do kogo jest skierowany?

Etap podstawowy programu profilaktyki chorób odtytoniowych skierowany jest do osób:

  1. powyżej 18. roku życia, którzy palą papierosy,
  2. w tym kobiet i mężczyzn między 40. a 65. rokiem życia w zakresie diagnostyki POChP (wiek określa się na podstawie roku urodzenia), którzy w ciągu ostatnich 36. miesięcy nie mieli wykonywanej spirometrii, a także, u których nie zostało wcześniej zdiagnozowane przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc, czy przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Co można uzyskać w ramach etapu podstawowego?

W ramach etapu podstawowego programu profilaktyki chorób odtytoniowych można uzyskać następujące świadczenia:

  1. poradnictwo antytytoniowe, które obejmuje:
    • zebranie wywiadu dotyczącego palenia tytoniu,
    • pomiar ciśnienia tętniczego krwi, wzrostu i masy ciała,
    • badanie fizykalne,
    • edukację w zakresie zdrowotnych konsekwencji palenia tytoniu (zarówno czynnego jak i biernego),
    • poradę antytytoniową dla wyrażających chęć rzucenia palenia z zaplanowaniem terapii odwykowej na 30 dni (dla osób, którym brak motywacji – określenie przyczyny oraz uświadomienie zagrożenia chorobami odtytoniowymi),
    • prowadzenie terapii według ustalonego planu,
  2. diagnostykę i profilaktykę POChP, które obejmują:
    • zebranie wywiadu dotyczącego palenia tytoniu,
    • pomiar ciśnienia tętniczego krwi, wzrostu i masy ciała,
    • badanie fizykalne,
    • spirometrię,
    • edukację w zakresie zdrowotnych konsekwencji palenia tytoniu (zarówno czynnego jak i biernego),
    • poradę antytytoniową – dla wyrażających chęć rzucenia palenia zaplanowanie terapii odwykowej na 30 dni (dla osób, którym brak motywacji – określenie przyczyny oraz uświadomienie zagrożenia chorobami odtytoniowymi),
    • prowadzenie terapii według ustalonego planu.

Program profilaktyki chorób odtytoniowych – palenie jest uleczalne – etap specjalistyczny. Do kogo jest skierowany?

Etap specjalistyczny programu profilaktyki chorób odtytoniowych zaadresowany jest do osób, które są uzależnione od palenia i zostały skierowane:

  1. z etapu podstawowego,
  2.  z oddziału szpitalnego,
  3. dla osób zgłaszających się bez skierowania.

Pacjent tylko raz może skorzystać z leczenia w ramach etapu specjalistycznego programu.

Co można uzyskać w ramach etapu specjalistycznego?

W ramach etapu specjalistycznego programu profilaktyki chorób odtytoniowych można uzyskać następujące świadczenia:

  1. zebranie wywiadu dotyczącego palenia tytoniu, przeprowadzenie testów wskazujących na poziom uzależnienia oraz chęć motywacji do zaprzestania palenia,
  2. ocenę informacji dotyczących pacjenta zgromadzonych w etapie podstawowym (dotyczy pacjentów skierowanych z etapu podstawowego),
  3. pomiar ciśnienia tętniczego krwi, wzrostu i masy ciała,
  4. przeprowadzenie wywiadu na temat chorób współistniejących,
  5. badanie poziomu tlenku węgla w wydychanym powietrzu, spirometrię lub RTG klatki piersiowej (u osób między 40. a 65. rokiem życia, którzy w ciągu ostatnich 36. miesięcy nie mieli wykonywanej spirometrii w ramach profilaktyki POChP, a także, u których nie zostało wcześniej zdiagnozowane przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc, czy przewlekła obturacyjna choroba płuc),
  6. edukację w zakresie zdrowotnych konsekwencji palenia tytoniu (zarówno czynnego jak i biernego),
  7. ustalenie wskazań i przeciwwskazań do farmakoterapii oraz terapii psychologicznej (indywidualnej lub grupowej),
  8. zaplanowanie procesu leczenia.

Gdzie można skorzystać ze świadczeń realizowanych w ramach programu?

Aby skorzystać ze świadczeń realizowanych w ramach programu profilaktyki chorób odtytoniowych należy udać się do placówek, które maja podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację w/w programu. W zależności od województwa, w którym mieszkamy/chcemy skorzystać z programu listę takich placówek można znaleźć na stronie:  www.zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ProgramyProfilaktyczne

Źródło: Raport: Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce, World Health Organization 2009.
Źródło: Zieliński J, POChP — choroba zbyt rzadko rozpoznawana nie tylko we wczesnym okresie, Pneumonol. Alergol. Pol. 2007; 75: 2–4.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013r. dotyczące świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji.
Źródło: Zarządzenie nr 67/2016/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 czerwca 2016 roku w sprawie zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne.

Autor: Olga Komendacka, Doradca Medyczny

Zachęcamy do zadawania pytań i komentowania na forum.

Najnowsze artykuły

Zostaw komentarz

Start typing and press Enter to search